Bliskość

Bliskosc_01

Tesnota / Closeness

reż. Kantemir Bałagow (Rosja 2017)

Jeden z najbardziej kontrowersyjnych filmów pokazywanych podczas ubiegłorocznego festiwalu w Cannes w sekcji Un Certain Regard. W połowie seansu widzowie zaczęli wychodzić urażeni dosłowną przemocą ukazaną na ekranie. Przed obejrzeniem Bliskości powiedzieć trzeba jasno: jeżeli jesteście wrażliwi na tego rodzaju reżyserskie zagrywki, balansujące na granicy dobrego smaku i filmowej etyki, ta produkcja może nie być dla was.

Bliskosc_02

Fabuła zapowiada się jak wariacja na Romeo i Julię rozgrywająca się w rosyjskim regionie północnego Kaukazu pod koniec lat 90. ubiegłego wieku. Ilana (Darya Zhovnar) spotyka się wbrew zaleceniom rodziny z Zalimem (Nazir Zhukov). Ona pochodzi z żydowskiej familii, choć nie mówi o tym swojemu chłopakowi. On jest typem dresiarza wywodzącym się z lokalnego, muzułmańskiego plemienia Kabardów. Ich związek nie ma w sobie jednak nic oczywistego. Rodzina bohaterki, z wiecznie usługującą matką i wybuchowym ojcem, właśnie świętowała zaręczyny jej brata. Dawida (Veniamin Kats) z siostrą łączy dziwna, podszyta seksualnym podtekstem relacja. Kiedy chłopak razem z narzeczoną zostaną porwani dla okupu, cała żydowska społeczność będzie się starała zebrać pieniądze, żeby wykupić ich z rąk oprawców. Gotówki jednak będzie ciągle za mało, sprzedanie rodzinnego warsztatu samochodowego nie wystarczy, ale ratunkiem może być zaaranżowane małżeństwo Ilany z chłopakiem z innej żydowskiej rodziny.

Bliskosc_03

Bohaterowie Bliskości zdają się być nieustannie wpychani na siłę w role, którymi nie chcą być, niczym duszne, ciasne kadry (w proporcjach 4:3) i przyglądająca się im z bliska kamera, które definiuje styl produkcji. W pierwszych scenach widzimy, ze Ilana lepiej czuje się w ubrudzonych ogrodniczkach i w warsztacie ojca, niż przy stole z całą rodziną w ładnej sukience. Niczym oparzona przebiera się i wychodzi przez okno, zostawiając domowników za sobą. Jej spotkania z Zalimem są z jednej strony manifestacją jej wolności, z drugiej środkowym palcem do oczekiwań jej rodziny. Na jakiej podstawie budowane są tutaj relacje między ludźmi – pochodzenia, kulturowej przynależności czy wzajemnego zrozumienia? Rodzina tutaj wystawiana jest najcięższą próbę, a jej proces rozpadania się, który zapoczątkowało porwanie Dawida, wydaje się nieunikniony. Stopniowo tracąca zmysły matka jest doskonałym pars-pro-toto tego stanu. Mimo jej ekscentrycznego i prowokującego zachowania, lojalność Ilany nie jest nigdy kwestionowana. Układy międzyludzkie w tym filmie są niełatwe do zdefiniowania.

Bliskosc_04

Bliskość trwa prawie dwie godziny i w pewnym momencie czujemy, że reżyser nadwyręża naszą cierpliwość – skrócenie tej opowieści o jakiś kwadrans na pewno wyszłoby mu na dobre. Również odważna decyzja pokazania w filmie autentycznego nagrania sceny tortur i śmierci (odtwarzanej na ekranie z taśmy VHS, oglądanej przez bohaterów) jest wielce wątpliwa. Etycznie, pokazywanie czegoś takiego w fabularyzowanej historii, bez uprzedniego ostrzeżenia, jest niewłaściwe i wpływa na końcową ocenę.

Obraz broni się jakością zdjęć i autentycznością oglądanego materiału. Niepokojąca atmosfera opowieści budowana jest przez stonowaną kolorystka i małą ilość światła. Aktorsko z każdej roli czuć autentyzm. Bałagow, który jest protegowanym Aleksandra Sokurowa, naoglądał się mnóstwa filmów neo-relizmu społecznego (bracia Dardenne, Christian Mungiu) oraz francuskiej Nowej Fali. Jego debiut przekuwa te inspiracje w mroczną, duszną i wypraną z łatwych odpowiedzi opowieść o małej społeczności, borykającej się z brutalną codziennością. Zostawiająca nas emocjonalnie spełnionych finalna scena nie oznacza wcale, że obejrzeliśmy przyjemny film.

Ocena: 6/10

Film miał premierę podczas 70. Festiwalu Filmowego w Cannes 2017. Nagrodzony został tam laurem dziennikarzy FIPRESCI. Podczas 22. Forum Kina Europejskiego ORLEN Cinergia 2017 otrzymał Nagrodę Główną (Konkurs Europejski).

W kinach w Polsce od 9 marca 2018. Dystrybucja – Stowarzyszenie Nowe Horyzonty.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

Blog na WordPress.com.

Up ↑

%d blogerów lubi to: